EWOLUCJA POGLĄDÓW NA TEMAT PROBLEMU CZASU

Czas według Arystotelesa. Aby wymie­rzyć upływ czasu, odnosi się go przez ruch do prze­strzeni. Dla Arystotelesa „czas jest ilością ruchu”. Dzieli się więc przestrzeń na tyle jednostek, ile łą­czy się albo przez ruchy cienia na tarczy zegara słonecznego, albo później przez ruchy wskazówki ze­gara. W ten sam sposób można podzielić drogę na odcinki równej długości,… Czytaj więcej »

OGRANICZENIE PERCEPCJI PRZYRODY

To ograniczenie naszej percepcji przyrody ma bardzo istotne znaczenie. Leży na przykład u pod­staw rozróżnienia między strumieniem a stanem czy między falowym a korpuskularnym aspektem cząstki elementarnej. Właśnie dla przezwyciężenia tej dychotomii wprowadzono pojęcie komplementarności: każda jednostka przyrcdy powinna być pojmowana równocześnie w swym i aspekcie ciągłym i nieciągłym.Krótka historia odtwarzająca rozmaite koncepcje czasu w… Czytaj więcej »

ZATRZYMANIE NASZEJ UWAGI

Jeżeli jednak chcemy zatrzymać naszą uwagę, choćby na jedną tylko chwilę, na położeniu przedmiotu, jednym z kamieni przydrożnych czy kropli strumienia wody, ta koncentracja na nie-ciągłym powoduje natychmiastowy zanik wrażenia ruchu. Nie można „nastawić się” równocześnie na ciągłe i nieciągłe. Dlatego właśnie strumień czasu postrzegany jest czasami jako trwania cza­sami jako następstwo chwil.Inteligencja przyzwyczajona jest… Czytaj więcej »

NASZA ŚWIADOMOŚĆ

Kiedy zatrzymuje się taśma papieru przyrządu rejestrującego ruchy wahadła zegara, widoczna jest linia ciągła. Jeśli wprawi się taśmę w ruch, linia przekształca się w sinusoidę. Dla wahadła zegara nie istnie je następstwo w czasie. To nasza świado­mość rozwija trwanie i rejestruje informacje z przeszłości tak jak taśma papieru. Pojawiają się w ten sposób kolejne „grzbiety”,… Czytaj więcej »

JAK RODZI SIĘ POJĘCIE CZASU?

Jesteśmy przyzwyczajeni do posługiwania się czte­rema współrzędnymi przy opisywaniu wydarzeń:]; trzema współrzędnymi przestrzeni („gdzie się wy­darzyło?”) i jedną współrzędną czasu („kiedy się wydarzyło?”). Podobnie jak wydaje nam się niemoż­liwe pojęcie świata zewnętrznego bez odwołania się do jego właściwości geometrycznych, tak nie może- my go opisać bez wprowadzenia upływu czasu. Skąd i jednak biorą się pojęcia… Czytaj więcej »

ZNAJOMOŚĆ CZASU

Na podstawie naszych wrażeń rzutujemy na wszech­świat „rzeczywistość” stałego lądu, przestrzeni geometrycznej, upływającego czasu. Większość podsta­wowych praw fizyki wywodzi się z interpretacji in- i formacji dostarczonych (pośrednio lub bezpośrednio) przez oko i mięśnie, a następnie zmagazynowanych w pamięci. Oko jest instrumentem sżczególnie dobrze dostoso­wanym do rozpoznawania form, wykrywania zmian, dostrzegania poruszeń. Mięśnie pozwalają oce­nić i… Czytaj więcej »

ZAATAKOWANIE POJĘCIA

Zaatakowanie pojęcia czasu jest trudne i niebez­pieczne. Każdy z nas w głębi duszy czuje, że trzeba stoczyć zaciętą walkę, aby zachować przynajmniej to pojęcie. Aby dalej dać się prowadzić tej  żywotnej nici, której czepiamy się tak, jakby pod­trzymywała całą resztę świata. Przerwaniu jej zna­czyłoby zniszczenie, oczko po oczku, całej sieci utkanej misternie przez poprzednie generacje,… Czytaj więcej »